Ένας συνασπισμός 17 πολιτειών των ΗΠΑ κατέθεσε ομοσπονδιακή αγωγή αμφισβητώντας τον νόμο SB 54 της Καλιφόρνια για την πρόληψη της ρύπανσης από πλαστικά και την ευθύνη των παραγωγών συσκευασιών. Η αγωγή, που κατατέθηκε στις 22 Ιουνίου 2026 στο Περιφερειακό Δικαστήριο των ΗΠΑ για την Ανατολική Περιφέρεια της Καλιφόρνια, επιδιώκει να εμποδίσει την εφαρμογή ενός από τα πιο εκτεταμένα προγράμματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού (Extended Producer Responsibility, EPR) στις Ηνωμένες Πολιτείες για τις συσκευασίες. Για μια βιομηχανία που ήδη διαχειρίζεται ένα σύνολο από νόμους EPR σε επίπεδο πολιτείας, η υπόθεση εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με το πόσο μακριά μπορεί μια μεμονωμένη πολιτεία να επεκτείνει τις απαιτήσεις συσκευασίας της σε όλες τις εθνικές αλυσίδες εφοδιασμού.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Τι απαιτεί ο νόμος SB 54
Οι βασικές υποχρεώσεις του SB 54 είναι απαιτητικές: έως το 2032, οι παραγωγοί πρέπει να μειώσουν τις πλαστικές συσκευασίες και τα είδη εστίασης μιας χρήσης κατά 25 %, να διασφαλίσουν ότι το 65 % αυτού του υλικού ανακυκλώνεται και να εγγυηθούν ότι το 100 % των συσκευασιών και των πλαστικών ειδών εστίασης μιας χρήσης είναι ανακυκλώσιμα ή κομποστοποιήσιμα.
Η εφαρμογή γίνεται μέσω της Circular Action Alliance (CAA), του μη κερδοσκοπικού οργανισμού ευθύνης των παραγωγών που επιλέχθηκε από την CalRecycle για τη διαχείριση του προγράμματος. H CAA έχει προβλέψει ότι ο προϋπολογισμός του προγράμματος της Καλιφόρνια θα μπορούσε να φτάσει τα 1,87 δισεκατομμύρια δολάρια το 2027 και τα 17,2 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα πέντε χρόνια, χρηματοδοτούμενος μέσω των τελών των παραγωγών. Οι υποχρεώσεις καταβολής τελών ξεκινούν το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η Βάση της Νομικής Προσφυγής
Ο συνασπισμός υποστηρίζει ότι το SB 54 συνιστά ρυθμιστική υπέρβαση που εκτείνεται πολύ πέρα από τα σύνορα της Καλιφόρνια. Το κεντρικό τους επιχείρημα είναι ότι, θέτοντας ως προϋπόθεση πρόσβασης στην αγορά της Καλιφόρνια τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις συσκευασίας της, η πολιτεία ουσιαστικά καθορίζει εθνική πολιτική συσκευασίας χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.
Η αγωγή εγείρει διάφορους συνταγματικούς λόγους, μεταξύ των οποίων φερόμενες παραβιάσεις της Ρήτρας Εμπορίου (Dormant Commerce Clause), της Ρήτρας περί Δέουσας Διαδικασίας (Due Process Clause). Το επιχείρημα είναι ότι οι επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός Καλιφόρνια αναγκάζονται να υιοθετήσουν τα περιβαλλοντικά πρότυπα της πολιτείας ή να χάσουν την πρόσβαση στην πολυπληθέστερη αγορά των ΗΠΑ, ένα βάρος που, σύμφωνα με τους ενάγοντες, αυξάνει επίσης το κόστος για τους καταναλωτές σε εθνικό επίπεδο.
Ο Εθνικός Σύνδεσμος Χονδρεμπόρων-Διανομέων (NAW) συμμετέχει ως ο μοναδικός επιχειρηματικός ενάγων. Ο NAW είχε ήδη εξασφαλίσει προσωρινή αναστολή εφαρμογής του παρόμοιου νόμου EPR του Όρεγκον για τα μέλη του. Η υπόθεση εκδικάστηκε στα μέσα Ιουλίου 2026, με τον ομοσπονδιακό δικαστή να αναμένεται να εκδώσει απόφαση έως το τέλος Αυγούστου. Αποτελεί την πρώτη φορά που δικαστήριο ανέστειλε πολιτειακό νόμο EPR, ενώ η έκβασή της μπορεί να επηρεάσει άμεσα και την υπόθεση της Καλιφόρνια.
Η Θέση των Εναγόμενων
Σύμφωνα με το Packaging Dive, η CalRecycle δήλωσε ότι παραμένει εστιασμένη στην εφαρμογή του SB 54. Η Circular Action Alliance ανέφερε ομοίως ότι ο ρόλος της παραμένει αμετάβλητος, δηλώνοντας ότι συνεχίζει να εφαρμόζει τον νόμο σύμφωνα με την πολιτειακή νομοθεσία και την ρυθμιστική εποπτεία. Η CAA επεσήμανε επίσης το ιστορικό της όσον αφορά τη διαφάνεια στον καθορισμό των τελών και ανακοίνωσε ότι έχει ξεκινήσει διαβούλευση με την κοινότητα παραγωγών σχετικά με τα τέλη.
Η αγωγή δεν είναι η μόνη νομική πίεση που δέχεται ο SB 54. Ο νόμος έχει αμφισβητηθεί ξεχωριστά από περιβαλλοντικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Oceana, το Natural Resources Defense Council και το Californians Against Waste Foundation, οι οποίες υποστηρίζουν ότι οι τελικοί κανονισμοί αποδυναμώνουν τους στόχους ανακύκλωσης και μείωσης που θέτει ο νόμος. Παράλληλα, στις 14 Ιουλίου 2026 εκδόθηκε προσωρινή αναστολή εφαρμογής του νόμου SB 343 της Καλιφόρνια για την «ορθή επισήμανση», ο οποίος επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ τον Οκτώβριο 2026.
Γιατί έχει σημασία πέρα από τις ΗΠΑ
Για τους Ευρωπαίους παραγωγούς και εξαγωγείς, η υπόθεση της Καλιφόρνια αποτελεί χρήσιμη απεικόνιση μιας ευρύτερης έντασης που διατρέχει και την ευρωπαϊκή πολιτική συσκευασίας: την τριβή ανάμεσα σε φιλόδοξες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων εντός μιας κοινής αγοράς. Το φαινόμενο θυμίζει τις πιέσεις που έχει ασκήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε εθνικά συστήματα σήμανσης τα οποία θεωρεί εμπόδια στην ενιαία αγορά. Και στα δύο συστήματα, το κεντρικό ερώτημα είναι ένα: πού σταματά το δικαίωμα μιας πολιτείας ή ενός κράτους μέλους στον καθορισμό κανόνων για την συσκευασία και πού ξεκινά η παρεμπόδιση του ελεύθερου εμπορίου.
Για τις επιχειρήσεις που εξάγουν στην αγορά των ΗΠΑ, η άμεση πρακτική συνέπεια είναι η αβεβαιότητα. Μέχρι να αποφανθούν τα δικαστήρια, οι παραγωγοί καλούνται να προετοιμαστούν για συμμόρφωση με τον SB 54 ενώ το κατά πόσο τελικά θα εφαρμοστεί παραμένει αμφισβητούμενο.
Συμπέρασμα
Η προσφυγή των 17 πολιτειών κατά του SB 54 αποτελεί τη σημαντικότερη νομική δοκιμασία μέχρι σήμερα για την Διευρυμένη Ευθύνη Παραγωγών στις Ηνωμένες Πολιτείες και το αποτέλεσμά της, μαζί με τη δίκη του Όρεγκον που ξεκίνησε στα μέσα Ιουλίου, θα διαμορφώσει την πορεία του νόμου περί ευθύνης του παραγωγού σε ολόκληρη τη χώρα. Προς το παρόν, η Καλιφόρνια υποστηρίζει ότι η εφαρμογή συνεχίζεται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Το κατά πόσον τα δικαστήρια συμφωνούν ότι μια πολιτεία μπορεί να θέσει ως προϋπόθεση την πρόσβαση στην αγορά με βάση τις απαιτήσεις συσκευασίας που εκτείνονται πέρα από τα όρια των πολιτειών είναι ένα ζήτημα με επιπτώσεις πολύ πέρα από τη συσκευασία και ένα ζήτημα που οι παραγωγοί και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού θα παρακολουθούν στενά.
Μοιραστείτε αυτό το άρθρο:
