Την 1η Ιουλίου 2026, η PackUK – ο φορέας διαχείρισης του καθεστώτος διευρυμένης ευθύνης παραγωγού (pEPR) για τη συσκευασία στο Ηνωμένο Βασίλειο – δημοσίευσε τη RAM 2027. Πρόκειται για την ενημερωμένη Μεθοδολογία Αξιολόγησης Ανακυκλωσιμότητας (Recyclability Assessment Methodology), η οποία είναι υποχρεωτική για τους παραγωγούς κατά την αξιολόγηση της ανακυκλωσιμότητας συσκευασιών που διατίθενται στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου το 2027.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Κάθε συσκευασία λαμβάνει βαθμολογία κόκκινο, πορτοκαλί ή πράσινο (RAG), η οποία καθορίζει απευθείας τα τέλη διάθεσης αποβλήτων που καλούνται να πληρώσουν οι παραγωγοί στο πλαίσιο του pEPR. Για όσους προμηθεύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, η RAM 2027 αποτελεί το πλαίσιο που θα διαμορφώσει τόσο τις υποχρεώσεις συμμόρφωσης όσο και το κόστος για το επόμενο έτος αναφοράς.
Πώς Εντάσσεται η RAM στο pEPR του Ηνωμένου Βασιλείου
Στο πλαίσιο του καθεστώτος EPR για τη συσκευασία στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι μεγάλοι παραγωγοί υποχρεούνται από τον νόμο να αξιολογούν την ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών που προμηθεύουν και να αναφέρουν τα αποτελέσματα στις περιβαλλοντικές ρυθμιστικές αρχές. Η λογική της μεθοδολογίας είναι ξεκάθαρη: η λιγότερο ανακυκλώσιμη συσκευασία κοστίζει περισσότερο. Υλικά με κόκκινη βαθμολογία επιβαρύνονται με τα υψηλότερα τέλη, ενώ υλικά με πορτοκαλί βαθμολογία επιβαρύνονται με μέτρια τέλη. Τα υλικά με πράσινη βαθμολογία, αυτά που κινούνται χωρίς προβλήματα μέσα στο καθιερωμένο σύστημα ανακύκλωσης του Ηνωμένου Βασιλείου, φέρουν τα χαμηλότερα τέλη. Αυτός ο μηχανισμός (fee modulation), εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2026 και αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της συμμόρφωσης.
Η RAM 2027 αποτελεί εξέλιξη της έκδοσης 1.1, που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2025, και αποτελεί την πρώτη ενημέρωση στο πλαίσιο ενός νέου ετήσιου κύκλου αναθεώρησης που σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί. Σημαντική επισήμανση: η RAM 2027 αφορά αποκλειστικά τις συσκευασίες που θα διατεθούν κατά το 2027, ενώ δεν επηρεάζει τις αναφορές για το 2025 και 2026. Για το τρέχον έτος αναφοράς, οι παραγωγοί πρέπει να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν την RAM 1.1 για την αξιολόγηση ανακυκλωσιμότητας του έτους αναφοράς 2026, ενώ παράλληλα να εξοικειώνονται με την νέα έκδοση.
Τα Τέσσερα Στάδια Αξιολόγησης
Η RAM 2027 καλύπτει οκτώ κατηγορίες υλικών: χαρτί ή χαρτόνι, σύνθετα υλικά με βάση τις ίνες, πλαστικό (εύκαμπτο και σκληρό), χάλυβα, αλουμίνιο, γυαλί, ξύλο και λοιπά υλικά. Κάθε στοιχείο αξιολογείται σε τέσσερα διαδοχικά στάδια της διαδικασίας ανακύκλωσης:
- Συλλογή: αν η συσκευασία καταλήγει στο σύστημα ανακύκλωσης, συνήθως μέσω συλλογής από το πεζοδρόμιο (curbside collection).
- Διαλογή: αν μπορεί να διαχωριστεί αποτελεσματικά σε μονάδα ανάκτησης υλικών, με ελάχιστο μέγεθος 40mm σε δύο διαστάσεις.
- Επανεπεξεργασία: αν μπορεί να μετατραπεί σε χρησιμοποιήσιμο ανακυκλωμένο υλικό χωρίς να επηρεαστεί από τυχόν ασύμβατα μέρη της συσκευασίας.
- Εφαρμογή: αν το ανακτημένο υλικό μπορεί να επιστρέψει στην αλυσίδα εφοδιασμού
Η λογική είναι αθροιστική. Για να λάβει τελική πράσινη βαθμολογία, ένα στοιχείο πρέπει να βαθμολογηθεί πράσινο σε κάθε στάδιο. Για να λάβει πορτοκαλί, αρκεί να είναι πράσινο ή πορτοκαλί σε κάθε στάδιο. Ωστόσο, εάν βαθμολογηθεί κόκκινο έστω και σε ένα στάδιο, τότε λαμβάνει κόκκινη βαθμολογία. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα μόνο προβληματικό μέρος της συσκευασίας (π.χ. μια ασύμβατη κόλλα ετικέτας, ένα barrier coating) αρκεί για να μεταφέρει ένα κατά τα άλλα ανακυκλώσιμο προϊόν στην κόκκινη κατηγορία.
Επιπλέον Κριτήρια που Βαθμολογούνται Αυτομάτως με Κόκκινο
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη RAM 2027 είναι η αυστηροποίηση των κριτηρίων αυτόματης κόκκινης βαθμολόγησης. Πρόκειται για συσκευασίες που θεωρούνται μη ανακυκλώσιμες εντός του pEPR ανεξάρτητα από τις τεχνικές τους ιδιότητες, επειδή η χρήση τους θα δημιουργούσε νομικά, χημικά ή συστημικά εμπόδια στην ασφαλή ανακύκλωση. Βάσει της ενημερωμένης μεθοδολογίας, η συσκευασία βαθμολογείται αυτόματα κόκκινη εάν περιέχει:
- Ενσωματωμένα ηλεκτρικά εξαρτήματα ή μπαταρίες (π.χ. κουτιά με LED φωτάκια).
- Περισσότερο από 1 ppm συνολικού PFAS (μεμονωμένα ή σε άθροισμα), με αυστηρότερο όριο 25 ppb για PFAS στη συσκευασία τροφίμων.
- Ουσίες Ανησυχίας (Substances of Concern) πάνω από τα όρια του UK REACH, συμπεριλαμβανομένων SVHC (ουσίες υψηλής ανησυχίας), ανθεκτικών οργανικών ρύπων, βιοκτόνων και ουσιών ταξινομημένων κατά CLP.
- Μελάνια εκτύπωσης εκτός κανονισμού της European Printing Ink Association.
Λαμβάνει κόκκινη βαθμολογία επίσης όταν πρόκειται για:
- Συσκευασία τροφίμων που δεν συμμορφώνεται με την ισχύουσα βρετανική νομοθεσία για υλικά σε επαφή με τρόφιμα.
- Μορφές συσκευασίας που υπόκεινται ήδη σε κανονιστικούς περιορισμούς ή σταδιακή κατάργηση στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ταξινόμηση: Mέρη Συσκευασίας Έναντι Ολοκληρωμένων Προϊόντων
Πριν αξιολογηθεί η ανακυκλωσιμότητα, πρέπει πρώτα να γίνει σωστή ταξινόμηση της συσκευασίας, διότι αυτή καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα. Η RAM 2027 ξεχωρίζει τα μέρη της συσκευασίας που αξιολογούνται μεμονωμένα από τα ολοκληρωμένα προϊόντα συσκευασίας.
Ένα μέρος αξιολογείται χωριστά όταν είναι διακριτό από το κύριο σώμα και η αφαίρεσή του είναι απαραίτητη για τη χρήση του προίόντος, ένας φελλός κρασιού ή το μεταλλικό καπάκι ενός μπουκαλιού μπύρας, για παράδειγμα. Αντίθετα, ενσωματωμένα μέρη που δεν αποσπώνται, δεν προορίζονται για αφαίρεση ή είναι μικρότερα από 40 mm αλλά μπορούν να επανατοποθετηθούν (όπως ένα καπάκι μπουκαλιού) αξιολογούνται ως μέρος του ίδιου του προϊόντος, με βάση το κυρίαρχο υλικό κατά βάρος.
Βάσει αυτής της διάκρισης, μια πλαστική ετικέτα που θα βαθμολογούνταν κόκκινη ως ξεχωριστό εύκαμπτο μέρος συσκευασίας μπορεί να βαθμολογηθεί πράσινη όταν αξιολογείται ως ενσωματωμένο μέρος ενός γυάλινου βάζου, διότι σε αυτήν την περίπτωση η αξιολόγηση γίνεται με βάση το κυρίαρχο υλικό, δηλαδή το γυαλί.
Τι Σημαίνει Αυτό για τους Παραγωγούς
Ο σχεδιασμός της συσκευασίας έχει πια άμεσες οικονομικές συνέπειες. Πιο ευάλωτα είναι τα δύσκολα ανακυκλώσιμα υλικά: εύκαμπτα πλαστικά (που παίρνουν αυτόματα κόκκινη βαθμολογία, εκτός αν αποδεικνύεται ότι ένα σύστημα επιστροφής βρίσκεται σε λειτουργία), πολυστρωματικά σύνθετα, καθώς και κάθε συσκευασία με μεγάλες ποσότητες ή στρώματα που προσδίδουν φραγμό (barriers), κόλλες ή χρωστικές όπως το carbon black που μπλοκάρει τη διαλογή υπερύθρων.
Οι παραγωγοί υποχρεούνται να τηρούν τεκμηρίωση για κάθε βαθμολογία RAG για επτά χρόνια και να την παρέχουν στις ρυθμιστικές αρχές κατόπιν αιτήματος. Οι αξιολογήσεις πρέπει να ενημερώνονται κάθε φορά που αλλάζει η σύνθεση ή ο σχεδιασμός της συσκευασίας, ή όταν η ίδια η μεθοδολογία αλλάζει.
Συμπέρασμα
Η RAM 2027 δεν αλλάζει ριζικά την προσέγγιση του Ηνωμένου Βασιλείου στην ανακυκλωσιμότητα, την κάνει απλώς πιο αυστηρή και σαφή. Τα ενημερωμένα κριτήρια αποσκοπούν στην ευθυγράμμιση των βαθμολογιών με τον τρόπο που η συσκευασία αποδίδει πραγματικά στο σύστημα ανακύκλωσης. Για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην βρετανική αγορά, τα επόμενα βήματα είναι σαφή: κατανόηση της ισχύουσας έκδοσης RAM, σωστή ταξινόμηση της συσκευασίας και εξάλειψη τυχόν χαρακτηριστικών που οδηγούν σε κόκκινη βαθμολογία πριν ξεκινήσει το 2027.
