Κύπελλα με Επίστρωση PLA Απελευθερώνουν 12 Φορές Περισσότερα Μικροπλαστικά από τα Συμβατικά PE, Σύμφωνα με Μελέτη του Πανεπιστημίου του Queensland

Μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο ACS Food Science & Technology στις 25 Αυγούστου 2026, διαπίστωσε ότι τα χάρτινα κύπελλα μίας χρήσης με επίστρωση από βιοδιασπώμενο πολυγαλακτικό οξύ (PLA) απελευθερώνουν περίπου 12 φορές περισσότερα σωματίδια μικροπλαστικών και νανοπλαστικών όταν έρχονται σε επαφή με ζεστό νερό, σε σχέση με ποτήρια που διαθέτουν τη συμβατική επένδυση από πολυαιθυλένιο (PE).

Η έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε από ομάδα του Πανεπιστημίου του Queensland (Queensland Alliance for Environmental Health Sciences), σύγκρινε την απελευθέρωση σωματιδίων από τους δύο τύπους κυπέλλων υπό συνθήκες που προσομοίωναν τη κατανάλωση ζεστών ροφημάτων. Τα ευρήματα αμφισβητούν μια ευρέως διαδεδομένη υπόθεση στον κλάδο: ότι οι βιοδιασπώμενες εναλλακτικές είναι εκ φύσεως ασφαλέστερες ή «καθαρότερες» από τα αντίστοιχα υλικά ορυκτής προέλευσης.

 

Τι Μέτρησε η Έρευνα

Οι ερευνητές γέμισαν κύπελλα PE και PLA με ζεστό νερό και μέτρησαν τα σωματίδια που απελευθερώθηκαν χρησιμοποιώντας συνδυασμό αναλυτικών μεθόδων, όπως φασματομετρία μάζας, παρακολούθηση νανοσωματιδίων και ηλεκτρονική μικροσκοπία.

Τα κύπελλα PLA απελευθέρωσαν σωματίδια συνολικής μάζας περίπου 11,6 μg/L, σε σύγκριση με 0,9 μg/L από τα ποτήρια με επένδυση PE. Όσον αφορά τον αριθμό των νανοσωματιδίων, τα ποτήρια PLA απελευθέρωσαν περίπου 4,3 εκατομμύρια σωματίδια ανά 1 ml, έναντι 2,7 εκατομμυρίων από τα ποτήρια PE.

Η ανάλυση της επιφάνειας των ποτηριών μετά την έκθεση αποκάλυψε φυσική παραμόρφωση των επιστρώσεων PLA, χωρίς ανιχνεύσιμη χημική αποδόμηση, υποδηλώνοντας ότι τα σωματίδια απελευθερώνονται μέσω φυσικής διάσπασης και όχι χημικής αποσύνθεσης.

 

Γιατί αυτό Έχει Σημασία για τους Παραγωγούς Συσκευασίας

Τα ευρήματα είναι σημαντικά για τον κλάδο συσκευασίας για αρκετούς λόγους.

Αρχικά, αμφισβητούν την άποψη ότι το PLA αποτελεί μια απλή αντικατάσταση του PE σε εφαρμογές επαφής με τρόφιμα. Το PLA χρησιμοποιείται ευρέως σε κομποστοποιήσιμες συσκευασίες τροφίμων, όπως τα ποτήρια και άλλα είδη εστίασης, ακριβώς επειδή προωθείται στην αγορά ως πιο βιώσιμο υλικό. Η διαπίστωση ότι απελευθερώνει σημαντικά περισσότερα σωματίδια σε ζεστά υγρά θέτει ένα εύλογο ερώτημα: είναι ένα υλικό πιο βιώσιμο αν η χρήση του εγκυμονεί κινδύνους που δεν υπήρχαν στο υλικό που αντικαθιστά;

Επιπλέον, η μελέτη θέτει ερωτήματα σχετικά με το τι καλύπτουν οι υπάρχουσες μέθοδοι αξιολόγησης υλικών σε επαφή με τρόφιμα. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 10/2011 ρυθμίζει τη μετανάστευση χημικών ουσιών αλλά η απελευθέρωση μικρο- και νανοπλαστικών σωματιδίων δεν καλύπτεται ρητά από τις υπάρχουσες μεθόδους δοκιμών μετανάστευσης. Οι ερευνητές ζήτησαν από τις ρυθμιστικές αρχές να εξετάσουν κατευθυντήριες ασφάλειας ή προειδοποιήσεις σε ετικέτες για υλικά επαφής με τρόφιμα.

 

Πλαίσιο και Περιορισμοί της Έρευνας

Ένας από τους ερευνητές, ο Δρ Elvis Okoffo, τόνισε ότι τα ευρήματα δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως σύσταση για διακοπή της χρήσης χάρτινων κυπέλλων, ούτε αποτελούν ένδειξη ότι το PLA είναι ένα μη ασφαλές υλικό. Οι επιπτώσεις στην υγεία από την κατάποση μικροπλαστικών και νανοπλαστικών παραμένουν ασαφείς, καθώς η μελέτη δεν αξιολόγησε τις τοξικολογικές επιδράσεις.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η μελέτη εξέτασε τα κύπελλα υπό ελεγχόμενες συνθήκες, χρησιμοποιώντας νερό υπερυψηλής καθαρότητας (ultrapure) με ουδέτερο pH. Ροφήματα όπως ο καφές (pH ~5) και το τσάι (pH ~4,9–5,5) είναι πιο όξινα, γεγονός που – σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες – ενδέχεται να αυξάνει την απελευθέρωση σωματιδίων. Συνεπώς, η πραγματική έκθεση κατά την καθημερινή χρήση θα μπορούσε να είναι υψηλότερη.

Η μελέτη βασίζεται σε έρευνα του 2023, η οποία διαπίστωσε ότι τα κύπελλα με εσωτερική επίστρωση PLA απελευθέρωναν 3,6 φορές περισσότερα μικροπλαστικά σε σχέση με τα κύπελλα με επίστρωση PE. Η χρήση πιο προηγμένων αναλυτικών μεθόδων στη νέα μελέτη και ιδίως η δυνατότητα ανίχνευσης νανοσωματιδίων,  εξηγεί τη μεγάλη διαφορά στα αποτελέσματα.

 

Συμπέρασμα

Η μελέτη του Πανεπιστημίου του Queensland ενισχύει τα αυξανόμενα στοιχεία που δείχνουν ότι τα βιοδιασπώμενα πλαστικά μπορούν να απελευθερώσουν σημαντικές ποσότητες σωματιδίων μικροπλαστικών και νανοπλαστικών κατά τη συνήθη χρήση. Για τον κλάδο της συσκευασίας, το σημαντικότερο είναι ότι οι αποφάσεις σχετικά με την αντικατάσταση των υλικών πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και αυτήν την πιθανή επίπτωση, παράλληλα με την ανακυκλωσιμότητα, την κομποστοποίηση και τη συμμόρφωση μετανάστευσης. Καθώς το PLA κερδίζει έδαφος στον τομέα εστίασης, γίνεται ολοένα πιο δύσκολο να αγνοηθεί το ερώτημα: αρκεί η δυνατότητα κομποστοποίησης στο τέλος ζωής ενός υλικού για να χαρακτηριστεί αυτό «ασφαλές» κατά τη χρήση του;

Οι συμβουλευτικές υπηρεσίες βιωσιμότητας της Pack-Lab υποστηρίζουν παραγωγούς στις αποφάσεις αντικατάστασης υλικών, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης κομποστοποιήσιμων και βιοδιασπώμενων εναλλακτικών.