Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί τροφίμων και συσκευασίας που δραστηριοποιούνται σε παγκόσμιες αγορές αντιμετωπίζουν μια πρόκληση συμμόρφωσης που είναι εύκολο να υποτιμηθεί. Tο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τα πλαστικά υλικά σε επαφή με τρόφιμα, αν και μεταξύ των αυστηρότερων παγκοσμίως, δεν είναι αυτόματα αποδεκτό σε άλλες αγορές. Μια πλαστική συσκευασία πλήρως συμμορφωμένη με τον Κανονισμό ΕΕ 10/2011, τον PPWR και τους σχετικούς περιορισμούς ουσιών μπορεί να χρειάζεται εκ νέου δοκιμές και νέα τεκμηρίωση για να εισέλθει στην αγορά των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας ή της Κίνας. Και οι διαφορές δεν είναι απλώς διαδικαστικές. Σε αρκετές περιοχές, οι λίστες εγκεκριμένων ουσιών, οι μεθοδολογίες δοκιμών και τα όρια μετανάστευσης είναι ασύμβατα.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Ηνωμένες Πολιτείες: Αρμοδιότητα FDA και σύστημα θετικών καταλόγων βάσει κοινοποιήσεων
Τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα στις ΗΠΑ ρυθμίζονται κυρίως από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων, τον FDA. Το αμερικανικό σύστημα διαφέρει θεμελιωδώς από το ευρωπαϊκό: αντί για έναν κεντρικό κατάλογο εγκεκριμένων ουσιών με όρια ειδικής μετανάστευσης (όπως στον Κανονισμό ΕΕ 10/2011), οι ΗΠΑ λειτουργούν μέσω συνδυασμού κανονισμών, Γνωστοποιήσεων Επαφής με Τρόφιμα (Food Contact Notifications), εξαιρέσεων ToR (Threshold of Regulation) και χαρακτηρισμών GRAS (Generally Recognized as Safe). (σημείωση: το πρόγραμμα GRAS βρίσκεται υπό νομοθετική αναθεώρηση).
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι μια ουσία εγκεκριμένη βάσει του Παραρτήματος I της ΕΕ δεν θεωρείται αυτόματα ασφαλής ή εγκεκριμένη για χρήση στις ΗΠΑ. Κάθε ουσία χρειάζεται ξεχωριστή νομική βάση για χρήση. Τα όρια μετανάστευσης επίσης διαφέρουν: ενώ η ΕΕ χρησιμοποιεί όρια ειδικής μετανάστευσης (SML) σε mg/kg τροφίμου, το αμερικανικό σύστημα βασίζεται σε δοκιμές εκχύλισης (extraction tests), μια πιο γενική αλλά και αυστηρή προσέγγιση στην ανάλυση υλικών.
Σχετικά με τη βιωσιμότητα, η εικόνα στις ΗΠΑ είναι κατακερματισμένη σε ομοσπονδιακό επίπεδο αλλά ολοένα πιο ενεργή σε πολιτειακό. Αρκετές πολιτείες έχουν θεσπίσει νόμους EPR που περιλαμβάνουν ειδικούς στόχους ανακυκλωμένου περιεχομένου για πλαστική συσκευασία, με πιο αξιοσημείωτο παράδειγμα το SB-54 της Καλιφόρνια.
Ιαπωνία: Ολοκληρωμένη μετάβαση σε υποχρεωτικό θετικό κατάλογο
Η Ιαπωνία ολοκλήρωσε τη μετάβασή της σε ένα σύστημα θετικού καταλόγου για τα υλικά επαφής με τρόφιμα τον Ιούνιο 2025, μετά από μεταρρυθμίσεις που εισήχθησαν με τον Νόμο περί Υγιεινής Τροφίμων το 2020. Η μετάβαση είναι σημαντική επειδή αντιπροσωπεύει μια θεμελιώδη αλλαγή στη νομική λογική του συστήματος. Η Ιαπωνία πέρασε σε σύστημα όπου επιτρέπονται μόνο οι ουσίες που περιλαμβάνονται σε εγκεκριμένο κατάλογο του Υπουργείου Υγείας, Εργασίας και Πρόνοιας (MHLW). Αν κάποια ουσία δε βρίσκεται στον κατάλογο, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί. Ο θετικός κατάλογος εφαρμόστηκε αρχικά για συνθετικές ρητίνες, μια βασική κατηγορία υλικών σε συσκευασίες και πολυστρωματικές δομές.
Αυτό δημιουργεί άμεσο κίνδυνο για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς. Αν μια ουσία που χρησιμοποιείται είναι συμμορφωμένη στην ΕΕ αλλά δεν εμφανίζεται στον ιαπωνικό κατάλογο, δεν μπορεί νόμιμα να υπάρχει σε συσκευασία για την ιαπωνική αγορά, ακόμη και σε ίχνη, εκτός αν ισχύει συγκεκριμένη εξαίρεση.
Το σύστημα της Ιαπωνίας εφαρμόζεται μέσω διαφορετικής διοικητικής δομής, με το MHLW να θέτει πρότυπα σε εθνικό επίπεδο και την επιβολή να γίνεται μέσω εθνικών και τοπικών αρχών. Η τεκμηρίωση και οι δοκιμές, συμπεριλαμβανομένων συνθηκών δοκιμής, προσομοιωτών και μεθόδων, διαφέρουν από την ευρωπαϊκή πρακτική.
Κίνα: Πρότυπα GB και ένα εξελισσόμενο πλαίσιο
Το πλαίσιο υλικών επαφής τροφίμων της Κίνας βασίζεται στα εθνικά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων (πρότυπα GB) που διαχειρίζεται η Εθνική Επιτροπή Υγείας (NHC). Το γενικό πλαίσιο ορίζεται από το GB 4806.1-2016, ενώ το GB 4806.7-2023 ορίζει ειδικές απαιτήσεις για πλαστικά. Το GB 9685-2016 διέπει τα εγκεκριμένα πρόσθετα και το GB 31604.1-2023 καθορίζει μεθόδους δοκιμής μετανάστευσης.
Το κινεζικό σύστημα λειτουργεί με θετικό κατάλογο για τις κύριες κατηγορίες υλικών. Ουσίες που δεν βρίσκονται στον αντίστοιχο κατάλογο GB δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται, ανεξαρτήτως της κατάστασής τους σε ΕΕ ή ΗΠΑ. Η συμμόρφωση για την κινεζική αγορά απαιτεί ξεχωριστή αξιολόγηση.
Το κανονιστικό πλαίσιο της Κίνας για υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα δεν είναι στατικό. Το GB 4806.7-2023, το οποίο ενοποίησε και επέκτεινε τα προηγούμενα πρότυπα για τα πλαστικά, τέθηκε σε ισχύ μόλις τον Σεπτέμβριο του 2024 και η NHC εξέδωσε τρία νέα πρότυπα δοκιμών και αναθεώρησε δύο υπάρχοντα μόνο το 2025. Η τεκμηρίωση συμμόρφωσης για την Κίνα απαιτεί συνεχή επανεξέταση.
Συμπέρασμα
Η συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για την πλαστική συσκευασία αποτελεί αφετηρία, αλλά δεν εξασφαλίζει πρόσβαση σε άλλες αγορές. ΗΠΑ, Ιαπωνία και Κίνα λειτουργούν με δικούς τους καταλόγους ουσιών, μεθοδολογίες δοκιμών και απαιτήσεις τεκμηρίωσης. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται ξεχωριστά για κάθε αγορά.
Η Pack-Lab παρέχει κανονιστική συμβουλευτική σε παραγωγούς και εξαγωγείς που διαχειρίζονται συμμόρφωση συσκευασίας σε πολλαπλές αγορές, συμπεριλαμβανομένης αξιολόγησης υλικών επαφής τροφίμων, δοκιμών μετανάστευσης και προετοιμασίας τεκμηρίωσης ανά αγορά. Επικοινωνήστε μαζί μας για να συζητήσουμε τις αγορές στις οποίες εξάγετε.
