Δύο σημαντικές νομοθετικές πράξεις της ΕΕ για τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα τίθενται σε ισχύ πριν τα τέλη Αυγούστου 2026. Ο περιορισμός των δισφαινολών βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/3190 εφαρμόζεται από τις 20 Ιουλίου 2026 και οι απαιτήσεις του Άρθρου 5 της PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) ακολουθούν στις 12 Αυγούστου 2026. Και τα δύο συνεπάγονται ξεχωριστές υποχρεώσεις συμμόρφωσης και απαιτούν δράση από τους παραγωγούς, τους εισαγωγείς και τους εμπόρους πριν από τις αντίστοιχες προθεσμίες.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Περιορισμός Δισφαινολών: Κανονισμός (ΕΕ) 2024/3190 – Ιούλιος 2026
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/3190 απαγορεύει τη χρήση της διφαινόλης Α (BPA) (CAS No: 80-05-7) και συναφών ενώσεων δισφαινολών (όπως BPS, BPF, BPB) σε υλικά και αντικείμενα που προορίζονται για επαφή με τρόφιμα. Ο περιορισμός αυτός ισχύει από τις 20 Ιουλίου 2026 για τα μίας χρήσης υλικά σε επαφή με τρόφιμα, με περαιτέρω φάσεις να ακολουθούν το 2027 και το 2028. Η BPA υπόκειτο ήδη σε μειωμένο όριο ειδικής μετανάστευσης (0,05 mg/kg) βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 10/2011 από το 2018. O κανονισμός του 2024, ωστόσο, έγινε αυστηρότερος, μετά την επαναξιολόγηση της EFSA το 2023, η οποία κατέταξε την BPA ως καρκινογόνο και επιβλαβή για την υγεία.
Αναλυτικές Απαιτήσεις
Η συμμόρφωση αποδεικνύεται μέσω χημικής ανάλυσης του ίδιου του υλικού, με απαιτούμενο όριο ανίχνευσης μικρότερο από 1 ppb (0,001 mg/kg υλικού) για την περιεκτικότητα σε δισφαινόλες. Σε περιπτώσεις όπου η άμεση ανάλυση του υλικού δεν είναι εφικτή, για παράδειγμα σε ορισμένα μεταλλικά δοχεία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναλλακτικά έλεγχος ειδικής μετανάστευσης.
Τι Πρέπει να Κάνουν οι Παραγωγοί και οι Έμποροι
- Να συγκεντρώσουν τεκμηρίωση από όλους τους προμηθευτές πρώτων υλών, η οποία να επιβεβαιώνει την απουσία ουσιών δισφαινόλης.
- Να διασφαλίσουν ότι δεν χρησιμοποιούνται δισφαινόλες στην ίδια τη διαδικασία παραγωγής.
- Να πραγματοποιήσουν χημική ανάλυση του τελικού υλικού για να επιβεβαιώσουν την απουσία δισφαινολών στο όριο ανίχνευσης του 1 ppb ή κάτω από αυτό, ιδίως κατά την αρχική περίοδο συμμόρφωσης.
- Να εκδώσουν ή να επικαιροποιήσουν δήλωση συμμόρφωσης με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/3190 και να την κοινοποιήσουν στο επόμενο στάδιο της αλυσίδας εφοδιασμού.
PPWR: Υποχρεώσεις από τον Αύγουστο 2026
Η Νομοθεσία για τις Συσκευασίες και τα Απορρίμματα Συσκευασίας, Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40, τέθηκε σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025 και αρχίζει να εφαρμόζεται από τις 12 Αυγούστου 2026. Ενώ πολλές από τις διατάξεις του θα εφαρμοστούν σταδιακά σε βάθος ετών, το Άρθρο 5, που καθορίζει τις χημικές απαιτήσεις για όλες τις συσκευασίες, εφαρμόζεται από την πρώτη ημέρα.
Χημικές Απαιτήσεις Βάσει του Άρθρου 5
Από τον Αύγουστο του 2026, το άθροισμα των βαρέων μετάλλων, δηλαδή του καδμίου, του μολύβδου, του υδραργύρου και του εξασθενούς χρωμίου, σε οποιοδήποτε υλικό συσκευασίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 100 mg/kg υλικού (Άρθρο 5, σημείο 4).
Επιπλέον, απαγορεύεται η χρήση υπερφθοροαλκυλιωμένων και πολυφθοροαλκυλιωμένων ουσιών (οικογένεια PFAS) στις συσκευασίες σε επαφή με τρόφιμα, με όρια μικρότερα από 25 ppb για μεμονωμένες ουσίες PFAS, μικρότερα από 250 ppb για το άθροισμα των μεμονωμένων PFAS και μικρότερα από 50 ppm ολικού φθορίου (TF) στο υλικό.
Ουσίες PFAS Βάσει της PPWR
Όσον αφορά τις δοκιμές, η τρέχουσα πρακτική της αγοράς στοχεύει συνήθως σε συγκεκριμένες ουσίες PFAS και μία ενιαία στοχευμένη ανάλυση μπορεί να καλύψει περίπου 50 – 100 μεμονωμένες ενώσεις PFAS. Η πιο διαδεδομένη προσέγγιση σήμερα είναι η ανάλυση της περιεκτικότητας σε ολικό φθόριο (TF) στο υλικό ως μέθοδος διαλογής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σε περίπτωση που η ανάλυση περιεκτικότητας TF αποτύχει, η νομοθεσία προσανατολίζεται προς την ανάλυση του ολικού οργανικού φθορίου (TOF) ως επόμενο βήμα, το οποίο προσφέρει μια πιο ακριβή εικόνα της περιεκτικότητας σε οργανοφθοριούχες ενώσεις (κυρίως ουσίες PFAS) εξαιρώντας τις πηγές ανόργανου φθορίου. Η PPWR αναμένεται επίσης να συνοδευτεί από περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ομαδοποίηση των ουσιών PFAS και από έναν σαφέστερο ορισμό των συγκεκριμένων ενώσεων που θα πρέπει να επαληθεύονται μέσω ανάλυσης.
Δήλωση Συμμόρφωσης Βάσει του Άρθρου 39
Η PPWR εισάγει υποχρέωση έκδοσης Δήλωσης Συμμόρφωσης (DoC) βάσει του Άρθρου 39, η οποία καλύπτει τη συμμόρφωση με τα Άρθρα 5 έως 12. Δεδομένου ότι μόνο το Άρθρο 5 τίθεται σε ισχύ από τον Αύγουστο του 2026, δεν είναι ακόμη δυνατή η έκδοση μιας πλήρους Δήλωσης Συμμόρφωσης. Στην πράξη, η συμμόρφωση με το Άρθρο 5 συχνά τεκμηριώνεται και ενσωματώνεται στις υφιστάμενες Δηλώσεις Συμμόρφωσης για υλικά σε επαφή με τρόφιμα (π.χ. σύμφωνα με τον EΕ 10/2011) ως προσωρινό μέτρο έως ότου τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το πλαίσιο του Άρθρου 39. Αυτό ισχύει ιδίως για υλικά που επί του παρόντος δεν πληρούν καμία από τις απαιτήσεις των άλλων άρθρων (π.χ. πολυστρωματικά laminates πολλαπλών υλικών).
Για τα υλικά που πληρούν τους ελάχιστους στόχους ανακυκλωσιμότητας και περιεκτικότητας σε ανακυκλωμένο υλικό (όπως οι δίσκοι από r-PET), είναι δυνατή η έκδοση μιας Δήλωσης Συμμόρφωσης σύμφωνα με την PPWR αλλά και η κοινοποίησή της στην αλυσίδα εφοδιασμού.
Τι Πρέπει να Κάνουν οι Παραγωγοί και οι Έμποροι
- Να συγκεντρώσουν επικαιροποιημένη τεκμηρίωση από τους προμηθευτές πρώτων υλών που επιβεβαιώνει την απουσία απαγορευμένων ουσιών PFAS.
- Να επαληθεύσουν τη συμμόρφωση με τα όρια βαρέων μετάλλων και τους περιορισμούς για τις ουσίες PFAS μέσω χημικής ανάλυσης των υλικών συσκευασίας.
- Να προετοιμάσουν δήλωση συμμόρφωσης με το Άρθρο 5 του PPWR και να εξετάσουν την ενσωμάτωσή της στα υφιστάμενα έγγραφα Δήλωσης Συμμόρφωσης μέχρι να τεθεί σε ισχύ το πλήρες πλαίσιο του Άρθρου 39 για τα DoCs. Για υλικά που ήδη πληρούν τα Άρθρα 6 και 7, κρίνεται σκόπιμη η προετοιμασία και έκδοση πλήρους Δήλωσης σύμφωνα με τον PPWR.
Συμπέρασμα
Δύο σημαντικές προθεσμίες, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο 2026, πλησιάζουν με διαφορά λίγων εβδομάδων μεταξύ τους, καθεμία με τις δικές της διακριτές απαιτήσεις συμμόρφωσης. Ο περιορισμός των διφαινολών απαιτεί αναλυτική επαλήθευση για όλα τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής. Το Άρθρο 5 του PPWR απαιτεί συμμόρφωση ως προς τα PFAS και τα βαρέα μέταλλα για όλες τις συσκευασίες. Για τους παραγωγούς και τους εμπόρους, το κοινό στοιχείο είναι το εξής: η συμμόρφωση πρέπει να τεκμηριώνεται με αναλυτικά δεδομένα και όχι μόνο με έγγραφα.
Ακριβώς αυτά τα αναλυτικά στοιχεία παρέχει η Pack-Lab: οι υπηρεσίες χημικής ανάλυσης που προσφέρουμε καλύπτουν τον έλεγχο για τη δισφαινόλη σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/3190, καθώς και την επαλήθευση για PFAS και βαρέα μέταλλα σύμφωνα με το Άρθρο 5 της PPWR.
Μοιραστείτε αυτό το άρθρο:
