Στις 7 Αυγούστου 2026, η ιταλική κυβέρνηση υιοθέτησε το Νομοθετικό Διάταγμα (Decreto-Legge) υπ’ αριθ. 143, εισάγοντας υποχρεωτικές απαιτήσεις κομποστοποίησης για συγκεκριμένες κατηγορίες πλαστικών συσκευασιών μίας χρήσης. Το διάταγμα τέθηκε σε ισχύ την επόμενη ημέρα, τέσσερις ημέρες πριν την εφαρμογή του PPWR.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Το μέτρο αξιοποιεί τη διάταξη ευελιξίας του Άρθρου 9(2)(β) του PPWR, η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη να αντικαταστήσουν τις απαιτήσεις ανακυκλωσιμότητας με απαιτήσεις κομποστοποίησης για ορισμένες μορφές συσκευασίας, εφόσον η χώρα διαθέτει αποτελεσματικά συστήματα συλλογής βιοαποβλήτων και οργανικής ανακύκλωσης. Η Ιταλία είναι το πρώτο κράτος μέλος που κάνει χρήση αυτής της διάταξης.
Ποιες Συσκευασίες Επηρεάζονται
Το διάταγμα τροποποιεί τον ιταλικό Περιβαλλοντικό Κώδικα (Codice dell’Ambiente – D.Lgs. 152/2006),προσθέτοντας νέο Άρθρο 226-quinquies που εφαρμόζεται σε τέσσερις κατηγορίες πλαστικών συσκευασιών μίας χρήσης:
- Συσκευασίες για προσυσκευασμένα φρέσκα φρούτα και λαχανικά βάρους μικρότερου από 1,5 kg
- Πλαστικές συσκευασίες μίας χρήσης τροφίμων και ποτών στον τομέα HoReCa (ξενοδοχεία, εστιατόρια, catering), οι οποίες είναι γεμισμένες και προορίζονται για κατανάλωση επιτόπου.
- Πλαστικές συσκευασίες μίας χρήσης στον τομέα HoReCa που περιέχουν ατομικές μερίδες καρυκευμάτων, σαλτσών, κρέμας καφέ και ζάχαρης. Δύο εξαιρέσεις: συσκευασία που παρέχεται μαζί με έτοιμα γεύματα σε πακέτο (take-away) και συσκευασία που απαιτείται για λόγους υγιεινής σε ιατρικές εγκαταστάσεις.
- Εύκαμπτες συσκευασίες μίας χρήσης για καλλυντικά και προϊόντα υγιεινής στον ξενοδοχειακό τομέα, που προορίζονται για μία μόνο χρήση και απόρριψη πριν την άφιξη του επόμενου επισκέπτη.
Και οι τέσσερις κατηγορίες πρέπει να πιστοποιούνται ως βιοδιασπώμενες και κομποστοποιήσιμες σύμφωνα με το EN 13432 ή αντίστοιχα ευρωπαϊκά πρότυπα κομποστοποίησης.
Γιατί η Ιταλία Έδρασε πριν από το 2030
Βάσει του Άρθρου 25 και του Παραρτήματος V του PPWR, συγκεκριμένες μορφές πλαστικής συσκευασίας μίας χρήσης (όπως οι συσκευασίες νωπών φρούτων και λαχανικών κάτω του 1,5 kg, οι ατομικές μερίδες καρυκευμάτων/σαλτσών και οι μικροσυσκευασίες ειδών προσωπικής υγιεινής σε ξενοδοχεία) απαγορεύονται από την 1η Ιανουαρίου 2030. Επιπλέον, από το 2030, κάθε συσκευασία που διατίθεται στην αγορά οφείλει να πληροί τις βασικές προδιαγραφές σχεδιασμού για ανακύκλωση (design-for-recycling).
Με τη θέσπιση του Decreto-Legge n. 143 πριν από την ημερομηνία ισχύς του PPWR, η Ιταλία έκανε έγκαιρα χρήση της ρήτρας ευελιξίας του Άρθρου 9(2)(β). Με τον τρόπο αυτό εξασφάλισε εγκαίρως σαφή νομική βάση για τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν πιστοποιημένες κομποστοποιήσιμες εναλλακτικές (EN 13432), καθιστώντας την κομποστοποίηση μια έγκυρη εναλλακτική οδό έναντι της μηχανικής ανακύκλωσης και προσφέροντας στην αγορά μια μεταβατική περίοδο άνω των τριών ετών πριν την έναρξη των προστίμων το 2030.
Οι παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά τη διαδικασία TRIS σχετικά με τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και τις ροές βιοαποβλήτων, δεν συνιστούσαν επίσημη απόρριψη ούτε παρέτειναν την περίοδο αναστολής, επιτρέποντας έτσι στην Ιταλία να προχωρήσει.
Κυρώσεις και Χρονοδιάγραμμα
Το διάταγμα ισχύει από τις 8 Αυγούστου 2026, αλλά οι κυρώσεις θα εφαρμόζονται μόνο από 1 Ιανουαρίου 2030. Επομένως, οι επιχειρήσεις έχουν μια μεταβατική περίοδο άνω των τριών ετών για να προσαρμοστούν. Τα πρόστιμα κυμαίνονται από €2.500 έως €25.000 και μπορούν να αυξηθούν έως τετραπλάσια του μεγίστου αν η αξία της μη συμμορφωμένης συσκευασίας υπερβαίνει το 10 % του κύκλου εργασιών.
Το διάταγμα διευκρινίζει ρητά ότι η απαίτηση κομποστοποίησης δεν υπερισχύει των υποχρεώσεων για τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα βάσει των Κανονισμών (ΕΚ) 1935/2004, (ΕΕ) 10/2011 και (ΕΚ) 2023/2006.
Συνέπειες για τον Κλάδο της Συσκευασίας
Το ιταλικό διάταγμα έχει σημασία που υπερβαίνει τα εθνικά της σύνορα. Ως το πρώτο κράτος μέλος που αξιοποιεί τη δυνατότητα ευελιξίας του Άρθρου 9(2)(β), δημιουργεί ένα πρότυπο που ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες χώρες με ανεπτυγμένες υποδομές βιοαποβλήτων. Η απόφαση δημιουργεί μια εναλλακτική οδό συμμόρφωσης εντός του PPWR: κομποστοποίηση αντί ανακυκλωσιμότητας, για συγκεκριμένους τύπους συσκευασιών και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Για παραγωγούς που διαθέτουν συσκευασίες στην ιταλική αγορά, το ερώτημα είναι αν αυτές εμπίπτουν σε μία από τις τέσσερις κατηγορίες. Εάν συμβαίνει αυτό, θα χρειαστεί να προμηθευτούν κάποια κομποστοποιήσιμη εναλλακτική, πιστοποιημένη κατά EN 13432 ή να διασφαλίσουν ότι τα υφιστάμενα προϊόντα τους πληρούν το εν λόγω πρότυπο. Η τριετής μεταβατική περίοδος παρέχει ένα εύλογο χρονικό περιθώριο, αλλά η νομική υποχρέωση είναι ήδη σε ισχύ.
Για τους εξαγωγείς που δραστηριοποιούνται στην ιταλική αγορά, ιδιαίτερα στις αλυσίδες φρέσκων προϊόντων και HoReCa, το διάταγμα εισάγει μια ειδική απαίτηση που δεν ισχύει σε άλλες χώρες της ΕΕ. Μια συσκευασία πλήρως συμμορφωμένη με τους κανόνες ανακυκλωσιμότητας του PPWR μπορεί να μην επαρκεί για την ιταλική αγορά, αν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω διατάγματος και δεν είναι κομποστοποιήσιμη.
